Poidła pastwiskowe Suevia WT – dobór pojemności i pływaka

Stan informacji: wrzesień 2026. Parametry zbiorników i zaworów pochodzą z opisów producenta; wartości zapotrzebowania na wodę są orientacyjne i zależą od rasy, masy, wydajności, paszy i pogody.

Na pastwisku o dostępności wody decydują trzy rzeczy: ile wody stado wypija w najgorętszym dniu, jak szybko poidło się uzupełnia w szczycie poboru i ile zwierząt może pić jednocześnie. Pojemność zbiornika jest tylko jednym z tych elementów. Przy każdej liczbie zaznaczamy, czy pochodzi od producenta, z badań, czy z praktyki.

Pojenie na pastwisku – co jest inne niż w oborze

W oborze poidło jest podłączone do instalacji o stałym ciśnieniu, a droga do wody ma kilkanaście metrów. Na pastwisku warunki są inne:

• Zasilanie – wodociąg, pompa, zbiornik grawitacyjny, beczkowóz albo pompa pastwiskowa. Od źródła zależy ciśnienie i szybkość napełniania poidła.
• Odległość – zwierzęta muszą dojść do wody. Im dalej, tym rzadziej piją, a do poidła częściej idzie całe stado naraz.
• Pogoda – w upał zapotrzebowanie rośnie, a woda w zbiorniku na słońcu się nagrzewa.
• Higiena – otwarta tafla wody, błoto i odchody wokół poidła, glony w ciepłe dni.

Zasilanie poidła w miejscach bez prądu i wodociągu opisujemy w poradniku Dobór pompy solarnej do wody, a ogrodzenie kwater – w poradniku Ogrodzenie pastwiska dla bydła.

Ile wody potrzebuje stado – wzór i założenia

Wzór podstawowy: dzienne zapotrzebowanie stada [l/dobę] = liczba zwierząt × pobranie wody na sztukę w najcieplejszym spodziewanym dniu [l/szt./dobę].

Pobranie wody na sztukę nie jest stałą. W wytycznych NASEM (2021) dla krów mlecznych podano równania (Appuhamy i wsp. 2016), w których pobranie wody pitnej zależy m.in. od wydajności mleka, zawartości sodu i potasu w dawce, zawartości suchej masy paszy, dnia laktacji i średniej temperatury dobowej. Wynika z tego praktyczny wniosek: na soczystym pastwisku o niskiej zawartości suchej masy część wody krowa pobiera z paszą, więc z poidła pije mniej niż przy suchej dawce.

Do planowania poidła na pastwisku często stosuje się wartości orientacyjne. Tabela podaje zakresy przyjmowane w praktyce jako punkt wyjścia – nie są normą ani wynikiem jednego badania. W upał przyjmij górną granicę.

Grupa zwierząt	Orientacyjne pobranie wody z poidła [l/szt./dobę]
Krowa mleczna w laktacji	60–120, zależnie od wydajności, temperatury i paszy
Krowa mamka z cielęciem, krowa zasuszona	40–80
Jałówka, opas (zależnie od masy)	25–60
Koń ok. 500 kg	25–50, więcej przy pracy i w upał
Owca, koza	4–10

Wpływ temperatury i odległości do wody

Temperatura powietrza

Wzrost pobrania wody przy wyższej temperaturze jest dobrze udokumentowany, ale reakcja zwierząt jest zmienna. Przykłady z przeglądu NASEM (2021), każdy ważny w warunkach danego badania:

• Meyer i wsp. (2004), badanie w kontrolowanej temperaturze: pobranie wody rosło o ok. 1,5 kg (ok. 1,5 l) na każdy 1 °C wzrostu temperatury otoczenia.
• Khelil-Arfa i wsp. (2014): wzrost temperatury z 15 do 28 °C zwiększył pobranie wody o 10% u krów w laktacji i o 42% u krów zasuszonych.
• W równaniu NASEM dla krów w laktacji (bez znanego pobrania suchej masy) każdy 1 °C średniej temperatury dobowej dodaje ok. 0,54 kg wody na dobę.

W praktyce przy planowaniu poidła na lato przyjmuje się zapas na najgorętsze dni. Jego wielkość zależy od stada i regionu, dlatego w przykładzie niżej podajemy ją jako założenie.

Odległość do wody

Coimbra i wsp. (2012) porównali poidło w narożniku kwatery z poidłem w korytarzu 150 m od kwatery. Gdy poidło stało w kwaterze, krowy piły częściej, dłużej i więcej. Przy odległym poidle krowy dominujące miały więcej wizyt i dłuższy czas picia niż pozostałe. To wynik w warunkach tego badania, ale kierunek jest czytelny: daleka woda ogranicza pobranie i nasila konkurencję.

Z tego wynika zalecenie praktyczne: przy wypasie kwaterowym poidło ustawia się w każdej kwaterze albo na krótkim dojściu, a przy dużym stadzie rozważa się kilka punktów pojenia. Gdy zwierzęta idą do wody całą grupą, szczyt poboru jest krótszy i bardziej gwałtowny – to wpływa na dobór zbiornika i zaworu.

Szczyt poboru i szybkość napełniania – przykład obliczenia

Osborne i wsp. (2002) odnotowali, że krowy wypijały 40% dziennej ilości wody w ciągu 2 godzin po każdym karmieniu i doju (cyt. za NASEM 2021). Na pastwisku podobny szczyt pojawia się po powrocie z doju i w najcieplejszej części dnia.

Wzór: potrzebna objętość użytkowa zbiornika V ≈ (Q_szczyt − Q_zasilanie) × t_szczyt, gdzie Q_szczyt to średnie tempo picia stada w szczycie, a Q_zasilanie – rzeczywisty przepływ zaworu zmierzony na pastwisku (np. czasem napełnienia wiadra).

Założenia przykładu: 30 krów mlecznych; 90 l/szt. w upalny dzień, czyli 2700 l/dobę; w szczycie stado wypija 30% dziennej ilości w ciągu 1 godziny, czyli 810 l/h (średnio 13,5 l/min). Wartości są przykładowe, nie uniwersalne.

Wariant zasilania	Zmierzony przepływ	Dopływ w 1 h	Braki w szczycie	Wniosek
Wodociąg lub pompa, zawór 131.0800	np. 25 l/min	1500 l	brak	Zbiornik jest buforem; ważniejsza liczba miejsc przy poidle niż litraż
Zbiornik grawitacyjny, zawór 131.0675	np. 6 l/min	360 l	ok. 450 l	Potrzebne ok. 450 l objętości użytkowej plus zapas, np. WT1000 albo dwa zbiorniki
Bez przyłącza (beczkowóz)	0	0	całe dzienne zapotrzebowanie	Pojemność na cały okres między dowozami, np. 2700 l na dobę

W wariancie grawitacyjnym sprawdź też czas ponownego napełnienia: 450 l przy 6 l/min to ok. 75 minut. Jeśli kolejny szczyt nastąpi wcześniej, zbiornik nie zdąży się uzupełnić. Pamiętaj również, że objętość użytkowa jest mniejsza niż nominalna – zawór zamyka dopływ poniżej krawędzi, a zwierzęta nie wypiją wody do dna.

Większa pojemność nie zawsze oznacza lepsze poidło

Duży zbiornik daje zapas, ale nie rozwiązuje wszystkich problemów, a część pogarsza:

• Świeżość wody. Czas wymiany wody można orientacyjnie policzyć jako pojemność / dzienny pobór. Przykład: WT1500 i 10 jałówek pijących po 35 l to 1500 / 350 ≈ 4 doby. W tym czasie woda nagrzewa się na słońcu i szybciej zakwita.
• Dostęp dla stada. Liczba zwierząt pijących jednocześnie zależy od powierzchni lustra wody i długości krawędzi, a nie od litrów. Teixeira i wsp. (2006) wykazali, że na wybór poidła przez krowy wpływały powierzchnia lustra wody i wysokość poidła, a głębokość – nie. W badaniu Coimbra i wsp. (2010) jałówki mięsne więcej piły z okrągłego zbiornika 500 l (1,13 m² lustra) niż z betonowego koryta 300 l (0,75 m²).
• Napełnianie. Przy szybkim dopływie z wodociągu duży zbiornik niewiele wnosi. Przy wolnym dopływie po opróżnieniu napełnia się długo.
• Czyszczenie i przestawianie. Duży zbiornik trudniej opróżnić, umyć i przenieść między kwaterami.

Seria WT – modele

Zbiorniki serii WT producenta SUEVIA Haiges GmbH (Kirchheim am Neckar, Niemcy) różnią się przede wszystkim pojemnością. Według opisów produktów są wykonane z polietylenu i przeznaczone do pojenia bydła, koni, owiec i kóz na pastwisku i wybiegu. Poidła sprzedawane są bez zaworu pływakowego.

Model	Nr kat.	Pojemność	Pasujące zawory (producent)	Typowe zastosowanie (praktyka)
WT80	160.0102	80 l	131.0675	Padok dla koni, małe grupy owiec i kóz
WT200	160.0103	200 l	131.0800, 131.0675	Małe grupy bydła, konie
WT400	160.0104	400 l	131.0800, 131.0675	Średnie grupy przy dobrym zasilaniu
WT600	160.0100	600 l	131.0800, 131.0675	Większe grupy; także w parach przy wypasie kwaterowym
WT1000	160.0101	1000 l	131.0800, 131.0675	Słabe zasilanie lub rzadkie dowozy
WT1500	160.0105	1500 l	131.0800, 131.0675	Napełnianie z beczkowozu, duże stada

Wszystkie modele znajdziesz w kategoriach Pompy pastwiskowe i poidła i Poidła wannowe oraz na stronie producenta Suevia. Przegląd pozostałych poideł tego producenta – w poradniku Poidła Suevia – przegląd modeli.

Zawory pływakowe 131.0800 i 131.0675

Zawór dobiera się do ciśnienia wody w miejscu montażu poidła, a nie do pojemności zbiornika. Przy zasilaniu grawitacyjnym ciśnienie wynika z różnicy wysokości: 1 m różnicy poziomów daje ok. 0,1 bar.

Parametr (producent)	131.0800 (Mod. 800)	131.0675 (Mod. 675)
Przyłącze	½", gwint zewnętrzny	¾", gwint zewnętrzny
Ciśnienie	do 5 bar (normalne i wysokie)	do 1 bar (niskie)
Przepływ	do 35 l/min	zależny od ciśnienia zasilania
Konstrukcja	mosiądz	zawór membranowy
Pasuje do	WT200–WT1500	WT80, WT200–WT1500
Typowe zasilanie	wodociąg, pompa, hydrofor	zbiornik grawitacyjny, beczka, instalacja niskociśnieniowa

Ustawienie i podłączenie na pastwisku

Poniższe kroki to zalecenia praktyczne.

1. Policz zapotrzebowanie i szczyt. Liczba zwierząt × pobranie w upalny dzień, a potem porównaj tempo picia w szczycie z rzeczywistym przepływem zasilania.
2. Wybierz miejsce blisko zwierząt. Najlepiej w kwaterze lub na krótkim dojściu, z dala od zagłębień, w których zbiera się woda, i z możliwością dojścia z kilku stron.
3. Utwardź strefę pojenia. Podsypka z kruszywa lub płyta wokół poidła ogranicza błoto i wydeptywanie darni przy wodzie.
4. Dobierz i zamontuj zawór. 131.0800 przy wodociągu lub pompie, 131.0675 przy zasilaniu niskociśnieniowym. Zmierz przepływ po montażu – czasem napełnienia wiadra.
5. Zabezpiecz przewód zasilający. Wąż lub rurę prowadź tak, żeby zwierzęta i maszyny go nie przygniatały ani nie przerywały. Przy lekkich, mniejszych zbiornikach rozważ zabezpieczenie przed przesuwaniem.
6. Sprawdzaj pracę zaworu. Szczególnie w pierwszych dniach i w upały – zablokowany zawór oznacza brak wody dla stada.

Higiena wody i koniec sezonu

Latem woda w zbiorniku szybko się nagrzewa i zakwita, a do poidła trafiają resztki paszy i zanieczyszczenia. Czystość wody wpływa na to, czy zwierzęta chętnie z niej piją. W praktyce:

• opróżniaj i myj zbiornik regularnie, w upały częściej – mniejszy zbiornik łatwiej utrzymać w czystości;
• dobieraj pojemność tak, aby woda wymieniała się szybko (patrz obliczenie czasu wymiany wody wyżej);
• jeśli to możliwe, ustaw poidło w cieniu, ale tak, by strefa wokół niego nie zamieniała się w błoto;
• kontroluj zawór pływakowy – osady i glony mogą zakłócać jego zamykanie.

Zbiorniki WT nie są ogrzewane ani izolowane, więc przy mrozie woda w nich zamarza. Po sezonie opróżnij zbiornik i zabezpiecz zawór przed mrozem. Do pojenia zimą stosuje się poidła ogrzewane lub izolowane – opisujemy je w poradniku Poidła mrozoodporne i izolowane. Poidła dla małych przeżuwaczy omawiamy w poradniku Poidła Suevia dla owiec i kóz.

Najczęstsze błędy

1. Dobór pojemności tylko po liczbie zwierząt. Bez porównania szczytu poboru z przepływem zasilania łatwo o zbiornik za mały przy słabym zasilaniu albo niepotrzebnie duży przy wodociągu.
2. Zawór niedopasowany do ciśnienia. Zawór niskociśnieniowy na wodociągu bez reduktora albo zawór 131.0800 na zasilaniu grawitacyjnym z bardzo małą różnicą wysokości.
3. Jeden punkt pojenia dla dużego stada. Zwierzęta niżej w hierarchii piją mniej, gdy dostęp do wody jest ograniczony.
4. Poidło daleko od kwatery. W badaniu z poidłem 150 m od kwatery krowy piły rzadziej i mniej.
5. Za rzadkie mycie dużego zbiornika. Woda, która stoi kilka dni w słońcu, nagrzewa się i zakwita.

FAQ – pytania i odpowiedzi

Czy poidło pastwiskowe WT jest sprzedawane z zaworem pływakowym?

Nie. Zawór pływakowy dobiera się osobno do ciśnienia w instalacji: 131.0800 do wodociągu lub pompy (do 5 bar), 131.0675 do zasilania niskociśnieniowego (do 1 bar). Przy napełnianiu ręcznym z beczkowozu zawór nie jest potrzebny.

Który zawór wybrać – 131.0800 czy 131.0675?

Zależy od ciśnienia w miejscu montażu. Powyżej 1 bar (wodociąg, pompa, hydrofor) – 131.0800 z przyłączem ½". Przy zbiorniku grawitacyjnym lub beczce – 131.0675 z przyłączem ¾". Pamiętaj, że 1 m różnicy wysokości daje ok. 0,1 bar.

Jak obliczyć zapotrzebowanie stada na wodę?

Pomnóż liczbę zwierząt przez pobranie wody na sztukę w najcieplejszym spodziewanym dniu. Dla krowy mlecznej w laktacji przyjmuje się orientacyjnie 60–120 l na dobę, zależnie od wydajności, paszy i temperatury. Najdokładniejszy jest pomiar wodomierzem na własnym stadzie.

Jaką pojemność poidła wybrać dla 30 krów?

To zależy od zasilania. Przy wodociągu i zaworze 131.0800, który uzupełnia wodę szybciej, niż krowy piją, wystarczy średni zbiornik, a ważniejsza jest liczba miejsc przy poidle. Przy słabym zasilaniu grawitacyjnym policz braki w szczycie poboru – w przykładzie z tego poradnika wyszło ok. 450 l objętości użytkowej.

Czy większy zbiornik jest zawsze lepszy?

Nie. Duży zbiornik przydaje się przy słabym zasilaniu lub dowozie wody, ale woda wymienia się w nim wolniej, nagrzewa i szybciej zakwita. O tym, ile zwierząt pije naraz, decyduje powierzchnia lustra wody i długość krawędzi, a nie litraż.

Jak odległość do poidła wpływa na pobranie wody?

W badaniu Coimbra i wsp. (2012) krowy piły częściej, dłużej i więcej, gdy poidło stało w kwaterze, niż gdy było 150 m dalej w korytarzu. W praktyce poidło ustawia się w każdej kwaterze lub na krótkim dojściu.

Czy poidło WT nadaje się dla koni, owiec i kóz?

Tak, według producenta seria WT jest przeznaczona dla bydła, koni, owiec i kóz. Na padoki i dla małych grup zwykle wybiera się mniejsze modele, np. WT80 lub WT200, które łatwiej utrzymać w czystości i przestawić.

Czy poidło WT można używać zimą?

Zbiorniki WT nie mają ogrzewania ani izolacji, więc przy mrozie woda w nich zamarza. Po sezonie opróżnij zbiornik i zabezpiecz zawór, a zimą stosuj poidła ogrzewane lub izolowane.